آیا نماز شب با سلامت جسم مرتبط است

علاوه بر تمامی فواید روحی و جسمی که «نماز شب» مانند دیگر نمازها دارد، زمانبندی این نماز به گونه‌ای است که متناسب با تمامی شرایط فیزیولوژی بدن تنظیم شده است.

نماز بهترین اعمال دینی است که اگر قبول درگاه خداوند عالم شود، عبادت‌های دیگر هم قبول می‌شود و اگر پذیرفته نشود اعمال دیگر هم قبول نمی‌شود، همان ‌طور که اگر انسان شبانه‌روزی پنج نوبت در نهر آبی شست‌وشو کند، آلودگی در بدنش نمی‌ماند، نمازهای پنج‌گانه هم انسان را از گناهان پاک می‌کند و سزاوار است که انسان نماز را در اوّل وقت بخواند و کسی که نماز را پست و سبک شمارد مانند کسی است که نماز نمی‌خواند، با این وجود یکی از سؤالاتی که ذهن یک مخاطب جوان را به خود جلب کرده این است که آیا اقامه نماز شب از منظر پزشکی نیز دارای فواید است، واحد پاسخگویی مرکز تخصصی نماز این گونه پاسخ می‌دهد:

علاوه بر تمامی فواید روحی و جسمی که نماز شب مانند دیگر نمازها دارد(1)، زمانبندی این نماز به گونه‌ای است که متناسب با تمامی شرایط فیزیولوژی بدن تنظیم شده و اگر چنانچه یک فرد به توصیه‌های رسول خدا(ص) عمل کند و شب‌ها زود بخوابد و قبل از طلوع فجر بیدار شود بهترین بهره را از خواب برده و مفیدترین شرایط را برای سلامتی بدن خود فراهم می‌سازد و آفات فراوانی را از جسم و جان خود دفع می‌کند که برخی از آن‌ها از قرار ذیل است:

- آرامش عضلانی

دانش پزشکی امروزه به اثبات رسانده که اگر شخصی در ساعت حدود 10 شب بخوابد و حدود نیم ساعت قبل از اذان صبح بیدار شود، (یعنی حدودا 7 ساعت بخوابد) در ساعت حدود یک بامداد در بدن او برخی مواد شیمیایی شبه «مورفین» ترشح می‌شوند(این مواد به عنوان گروهی «اندروفین‌ها» و «آنگفالین‌ها» نامگذاری شده‌اند) و اثر مستقیمی بر قسمت‌های مختلف بدن از جمله عضلات اسکلتی دارند و در طول روز پس از آن، منجر به آرامش و راحتی عضلانی برای فرد می‌شوند، بر خلاف زمانی که انسان بیشتر یا کمتر از این مقدار بخوابد، در این صورت این مواد کمتر ترشح شده و انسان از آرامش و استراحت عضلانی به اندازه کافی بهره‌مند نمی‌شود.(2)

- کاهش عوارض قلبی

بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که سکته قلبی غالباً در ساعات اولیه صبح رخ می‌دهد، در مقاله‌ای که در نشریه پزشکی «لانست، Lancet» در تاریخ 28 اکتبر 1988 میلادی به چاپ رسیده آمده است: «از ساعت 2 تا 4 بعد از نیمه شب فشار خون به پایین‌ترین حد خود می‌رسد که این امر ابتلا به سکته قلبی را در این ساعات افزایش می‌دهد، بنابراین بیدار شدن در این ساعات(یعنی اواخر شب) و اقامه نماز شب از سکته قلبی و دیگر عوارض و بیماری‌ها قلبی جلوگیری می‌کند،‌ علاوه بر اینکه در خواب طولانی و مستمر انسان در معرض ابتلا به دیگر بیماری‌های قلبی به خصوص بیماری «تصلب شرایین» قرار می‌گیرد که سحرخیزی از خواب طولانی و پیوسته جلوگیری و به دنبال آن دچار اینگونه امراض نمی‌شود.(3)

-تقویت دستگاه ایمنی بدن

یکی از هورمون‌هایی که نقش کلیدی در ایمنی بدن ایفا می‌کند و مقاومت بدن را در برابر میکروب‌ها و ویروس‌ها افزایش می‌دهد و در پیشگیری بیماری‌های مختلف همچون بیماری‌های قلبی و سرطان نقش اساسی دارد و زندگی انسان را پایدار و توام با تندرستی می‌گرداند، هورمون «ملاتونین» است.(4)

با توجه به اینکه نماز شب عامل افزایش ترشح این هورمون است، می‌توان نماز ملکوتی شب را عامل موثر در تقویت دستگاه ایمنی بدن برشمرد.(5)

-تقویت بینایی

ملاتونین در چشم از سلول‌های چشم محافظت کرده و از کدر شدن عدسی یا کپول چشم – که دید را مختل می‌کند و موجب ابتلا به بیماری «آب مروارید» می‌شود، جلوگیری می‌کند.(6)

لذا افزایش ترشح این هورمون به واسطه خواندن نماز شب می‌تواند نقش موثری در تقویت بینایی انسان داشته باشد.(7)

علاقه‌مندان می‌توانند دیگر پرسش‌های نمازی خود را از اینجا دنبال کنند.

 

*پی‌نوشت‌ها:

(1)- به فصل آثار و فوائد نماز مراجعه نمائید .

(2)- اسرار پزشکی نماز شب، محمود غفاری، شهاب الدین، دوم،1384ش، ص 63

(3)- همان،ص 78

(4)- همان، ص 96

(5)- همان، ص 99

(6)- همان، ص 100

(7)- برای کسب اطلاع بیشتر رجوع کنید به کتاب« اسرار پزشکی نماز شب، محمود غفاری»

ثواب روزه عید غدیر

امام صادق (ع) در حدیثی به ثواب روزۀ عید غدیر خم اشاره کرده است.

18 ذی‌الحجه مصادف با روز عید سعید غدیر خم است. این روز به دلیل انتصاب امیرالمؤمنین(ع) به خلافت عالم و آدم از سوی خداوند و ابلاغ پیامبر گرامی اسلام (ص) به استناد آیه «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ؛ ای پیامبر، آنچه را از جانب پروردگارت به تو نازل شده، ابلاغ کن؛ و اگر نکنی رسالتش را به انجام نرسانده‌ای»، مهم‌ترین عید مسلمانان به خصوص پیروان اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) محسوب می‌شود. شدت تأکید بر این مسأله به قدری زیاد است که خداوند به پیامبر(ص) می‌فرماید اگر این کار را انجام ندهی، بدان که رسالت خدا را انجام نداده‌ای و تمام رسالت 23 ساله تو بی‌معنا خواهد بود.

از جمله اعمالی که اهل بیت (ع) بسیار در این روز تأکید به انجام آن کردند، روزه است. امام صادق (ع) در حدیثی در اهمیت روزۀ روز عید سعید غدیر می‌فرماید:

روزه در روز غدیر خم معادل روزه‌ی تمام عمر دنیاست، اگر کسی به اندازه تمام عمر دنیا زنده بماند و تمام آن را روزه بگیرد ثواب آن به اندازه ثواب روزه در روز غدیر است و روزه روز غدیر نزد خداوند عزوجل معادل صد حج و صد عمره مقبول است و روز غدیر عید بزرگ الهی است و خداوند عزوجل هیچ پیغمبری را مبعوث نکرده مگر آنکه این روز را عید گرفته و حرمت آن را دانسته و نامش در آسمان روز عهد معهود و نامش در زمین روز میثاق مأخوذ و جمع مشهود است.

متن حدیث:
الْحُسَیْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْحُسَیْنِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَی الْهَمْدَانِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ حَسَّانَ الْوَاسِطِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ الْعَبْدِیُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقَ ع یَقُولُ: صِیَامُ یَوْمِ غَدِیرِ خُمٍّ یَعْدِلُ صِیَامَ عُمُرِ الدُّنْیَا لَوْ عَاشَ إِنْسَانٌ ثُمَّ صَامَ مَا عَمَرَتِ الدُّنْیَا لَکَانَ لَهُ ثَوَابُ ذَلِکَ وَ صِیَامُهُ یَعْدِلُ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِی کُلِّ عَامٍ مِائَةَ حَجَّةٍ وَ مِائَةَ عُمْرَةٍ مَبْرُورَاتٍ مُتَقَبَّلَاتٍ وَ هُوَ عِیدُ اللَّهِ الْأَکْبَرُ وَ مَا بَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نَبِیّاً قَطُّ إِلَّا وَ تَعَیَّدَ فِی هَذَا الْیَوْمِ وَ عَرَفَ حُرْمَتَهُ وَ اسْمُهُ فِی السَّمَاءِ یَوْمُ الْعَهْدِ الْمَعْهُودِ وَ فِی الْأَرْضِ یَوْمُ الْمِیثَاقِ الْمَأْخُوذِ وَ الْجَمْعِ الْمَشْهُودِ.
* تهذیب الأحکام، ج 3، ص  143

مفضّل بن عمر گوید به امام صادق (ع) عرض کردم: مرا به روزه آن روز (غدیر خم) توصیه می‌کنید؟ امام (ع) سه مرتبه فرمود: آری به خدا قسم. 

روز غدیر خم همان روزی است که خداوند توبه آدم (ع) را پذیرفت، پس به شکرانه اش آن روز را روزه گرفت.

روز غدیر خم همان روزی است که خداوند متعال ابراهیم (ع) را از آتش نجات داد، پس به شکرانه‌اش آن روز را برای خداوند متعال روزه گرفت.

روز غدیر خم همان روزی است که موسی (ع) هارون را به عنوان نشانه بر پا کرد، پس به شکرانه‌اش آن روز را برای خداوند متعال روزه گرفت. 

روز غدیر خم همان روزی است که عیسی (ع) وصیّ خود، شمعون صفا را منصوب کرد، پس به شکرانه‌اش آن روز را برای خداوند عزوجل روزه گرفت.

روز غدیر خم همان روزی است که رسول خدا (ص) علی (ع) را به عنوان نشانه بر پا کرد و فضیلت آن روز و وصیش را آشکار کرد، پس به شکرانه‌اش آن روز را برای خداوند متعال روزه گرفت. 

و براستی روز غدیر، روز صیام و شب زنده داری و إطعام و صله‌ی برادران (مومن) است و در آن رضایت (خداوند) رحمان و ذلت و خواری شیطان است.

متن حدیث: 

مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الطِّرَازِیُّ فِی کِتَابِهِ بِإِسْنَادِهِ الْمُتَّصِلِ إِلَی الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ  ... سَیِّدِی تَأْمُرُنِی بِصِیَامِهِ قَالَ لِی إِی وَ اللَّهِ إِی وَ اللَّهِ إِی وَ اللَّهِ 
إِنَّهُ الْیَوْمُ الَّذِی تَابَ اللَّهُ فِیهِ عَلَی آدَمَ ع فَصَامَهُ [فَصَامَ ] شُکْراً لِلَّهِ 
وَ إِنَّهُ الْیَوْمُ الَّذِی نَجَّی اللَّهُ تَعَالَی فِیهِ إِبْرَاهِیمَ ع مِنَ النَّارِ فَصَامَ شُکْراً لِلَّهِ تَعَالَی عَلَی ذَلِکَ الْیَوْمِ 
وَ إِنَّهُ الْیَوْمُ الَّذِی أَقَامَ مُوسَی هَارُونَ ع عَلَماً فَصَامَ شُکْراً لِلَّهِ تَعَالَی ذَلِکَ الْیَوْمَ
وَ إِنَّهُ الْیَوْمُ الَّذِی أَظْهَرَ عِیسَی ع وَصِیَّهُ شَمْعُونَ الصَّفَا فَصَامَ شُکْراً لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِکَ [عَلَی ذَلِکَ ] الْیَوْمِ 
وَ إِنَّهُ الْیَوْمُ الَّذِی أَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ ص عَلِیّاً لِلنَّاسِ عَلَماً وَ أَبَانَ فِیهِ فَضْلَهُ وَ وَصِیَّهُ فَصَامَ شُکْراً لِلَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی ذَلِکَ الْیَوْمِ وَ إِنَّهُ لَیَوْمُ صِیَامٍ وَ قِیَامٍ وَ إِطْعَامٍ وَ صِلَةِ الْإِخْوَانِ وَ فِیهِ مَرَضَاتُ الرَّحْمَنِ وَ مَرْغَمَةُ الشَّیْطَان.
* إقبال الأعمال (ط - القدیمة)،  ج 1،  ص 466